Bodrum Sualtı Arkeolojisi Enstitüsü (Institute of Nautical Archeology - INA) ve Yapı Kredi Emeklilik ortaklığı ile Türk Hava Yolları’nın ulaşım sponsorluğunda, Japonya’nın Oşima Adası açıklarında batan Ertuğrul Fırkateyni’nin su yüzüne çıkarılması amacıyla 2007 yılında başlatılan “Ertuğrul Fırkateyni: Japonya’da Bir Türk Gemisi” adlı proje tüm hızıyla devam ediyor.

Proje ile 1890 yılında II. Abdülhamit tarafından Japon İmparatoru’na iyi niyet elçisi olarak gönderilen ve dönüş yolunda Japonya’da batan Ertuğrul Fırkateyni’nin batığının tespiti, bulunabilen kalıntıların su üstüne çıkarılması ve daha önemlisi şehit ve gazi düşen denizcilerimizin hatıralarının canlandırılması hedefleniyor. Geçen yıl yapılan çalışmalarda geminin yeri tespit edilmiştir. 9 Ocak 2008 – 16 Şubat 2008 tarihleri arasında gerçekleşecek beş haftalık çalışmada ise Ertuğrul Fırkateyni’ye ait bazı kalıntılar çıkarılacak ve sergiye yönelik konservasyon ve restorasyon çalışmaları başlayacaktır.

Ertuğrul Fırkateyni Kazı Projesi’nin temel amacı tarihteki Ertuğrul faciasına olan ilgiyi canlandırmak, şehit ve gazi düşen gemicilerimizi anmak ve Osmanlı gemisinin anısını Türk ve Japon halklarına geri vermektir. Acı bir olayla temelleri atılmış olan Türk-Japon dostluğu, Ertuğrul’un hatırası ile canlanacaktır. Amaçlardan bir diğeri de dönemin Osmanlı gemiciliğine ışık tutmaktır. Tüm bu amaçlar doğrultusunda, yapılacak araştırmalar halkın ilgisini çekecek yayınlar ve belgesel filmiyle de desteklenecektir.

Gemi Japonya’nın Kuşimoto eyaletine bağlı Oşima adasının doğu ucundaki kayalıkların açıklarında yatmaktadır. 2007 yılının Ocak ayında gemi kalıntılarının yerlerinin tespitiyle başlayan proje 2008 yılında kalıntıların çıkarılması ile devam edecektir. 2008 yılında kalıntıların çıkarılması ile birlikte başlayacak konservasyon çalışmaları, restorasyon çalışmaları ile birlikte 2009 yılında da devam edecektir. 2010 yılında tamamlanacak olan restorasyon çalışmalarınının ardından çıkarılan eserler başta Japonya’daki Türk Müzesi olmak üzere, çeşitli gezici sergiler aracılığıyla Türkiye’de ve Japonya’da farklı müzelerde sergilenmek amacıyla teşhire hazır hale getirilecektir.

05–27 Ocak 2007 tarihleri arasında gerçekleştirilen ilk araştırmada kalıntıların yeri tespit edilmiştir. Ertuğrul’un kalıntılarının yerlerinin belirlenip, deniz tabanının haritasının çıkarılmasının ardından 2008 yılı için bir kazı planı hazırlanmıştır. Batığın sığ bir konumda bulunması yapılacak kazı için büyük bir avantajdır. 2007 yılında yapılan çalışmalarda on adet buluntu çıkarılmış, bunların altı tanesi Kushimoto’daki Türk Müzesine bırakılırken, dört tanesi de konservasyon çalışmaları için Bodrum Sualtı Arkeoloji Enstitüsü’ne getirilmiştir.     

Bu yıl 9 Ocak’ta yola çıkacak olan ekip, 13 Ocak ile 13 Şubat arasında bir yıl önceki araştırmada tespit edilmiş olan Ertuğrul kalıntıları üzerinde kazı çalışmalarını gerçekleştirecektir. Geminin 16 Eylül 1890 günü fırtınaya yakalanarak Oshima adası önündeki kayalara çarparak parçalandığı ve dağıldığı bilinen bir gerçektir. Ayrıca kazayı takiben Japon dalgıçlar tarafından gerçekleştirilen kurtarma çalışmalarında geminin birçok top ve silahları çıkarılmış ve İstanbul’a gönderilmiştir. Dolayısıyla geminin gövdesinden sualtında büyük parçalar kalmamıştır, fakat buna rağmen sualtında 2007 yılında yapılan çalışmalarda birçok alanlarda manyetik sinyaller tespit edilmiştir. Bu sinyallerin gemi kalıntılarından geldiği düşünülmektedir.

2008 yılında yapılacak kazıdan çıkarılacak buluntuların ön konservasyonu Kushimoto’da yapılacak ve bu parçalar burada sergilenecektir. Sualtından çıkarılan arkeolojik buluntular, deniz suyundan tuzu emmiş oldukları için çok özel bir bakıma gerek duyarlar. Konservasyonun doğru yapılması iki ülkenin tarihini etkileyen bu muhteşem gemiden çıkarılacak parçaların sonsuza dek yaşamasını sağlayacaktır. Bu bağlamda 2008 yılında başlayacak konservasyon çalışmalarının 2009 yılında restorasyon çalışmaları ile birlikte devam etmesi planlanmaktadır.

Restorasyon ve konservasyon çalışmalarının ardından teşhire hazır hale gelen eserlerin 2009 yılı sonu itibariyle sergi çalışmalarına başlanacaktır. İlk olarak Japonyada’ki Türk müzesinde sergilenecek olan eserlerin daha sonra gezici sergilerle hem Japonya’nın başka müzelerinde sergilenmesi hem de Türkiye’ye getirilmesi planlanmaktadır. 2010 yılı sergi çalışmalarına ayrılacağı gibi, araştırmalar sonucu elde edilecek bilgilerden yola çıkılarak çekilecek belgesel ve yapılacak yayınlar ile tarihe ışık tutacak bilgiler halka aktarılacaktır.

Ertuğrul Fırkateyni: Japonya'da Bir Türk Gemisi projesi ile ilgili gelişmeleri www.ertugrul.jp sayfasından takip edebilirsiz.